1920-ci ilin 28 aprel işğalından sonra bolşeviklərin köməyi ilə qədim türk torpaqları hesabına ilk dövlətlərini quran ermənilər Zəngəzur qəzasını işğal ediblər. Bu zaman bolşevik Rusiyasının təkidi ilə Zəngəzur Azərbaycanın əlindən alınaraq, Ermənistana birləşdirilib. Nəticədə, qəzanın yuxarı hissəsi Ermənistanın, Laçın, Qubadlı və Zəngilan bölgələri isə Azərbaycanın tərkibində qalıb.
Rayonda çöküntü suxurlarından başqa, vulkanik materiallar - yura, təbaşir çöküntüləri yayılmışdır. Ərazidə bir sıra faydalı qazıntılar - tikinti daşı, qızıl yatağı, qara mərmər yatağı, əhəng xammalı, susuzlaşdırılmış soda üçün əhəng daşı vardır. Rayon ərazisindən 4 çay keçir: Araz, Oxçuçay, Həkəri və Bəsitçay.
Zəngilanın ərazisi şərqdən Həkəri çayından Mehri dağ silsiləsinə qədər olan ərazini əhatə edir. Şimaldan Qubadlı, Şərqdən Cəbrayıl rayonu, cənubdan Araz çayı boyunca İran İslam Respublikası, qərbdən isə Ermənistanın Mehri və Qafan rayonları ilə həmsərhəddir.
Rayon respublikanın dağətəyi ərazisində yerləşməklə iqtisadi cəhətdən əsasən kənd təsərrüfatı istiqamətli olmuş, 29 kolxoz-sovxozu, 1 arıçılıq təsərrüfatını, 4 kooperativi və 3 kəndli-fermer təsərrüfatını əhatə etmişdir. Ərazisində 21 dəmiryol müəssisəsi və 6 dəmir yol vağzalı fəaliyyət göstərirdi.
Füzuli və Cəbrayıl rayonları işğal olunduqdan sonra zəngilanlılar 67 gün tam mühasirə şəraitində ermənilərlə vuruşdu. 25-29 oktyabr 1993-cü ildə Zəngilan rayonunun əhalisi son anadək vuruşaraq, 235 nəfər şəhid və itkin verərək Araz çayını keçmiş, İran İslam Respublikasının ərazisi ilə keçərək Azərbaycanın 43 rayonunda müvəqqəti məskunlaşmışlar.
20 oktyabr 2020-ci il tarixində Zəngilan rayonu işğaldan azad edilmişdir. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi zamanı Zəngilan rayonundan şərqdə yerləşən Cəbrayıl rayonunda düşmən qüvvələrinə sarsıdıcı zərbə vurulması və 30-dan çox yaşayış məntəqəsinin işğaldan azad edilməsi, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Zəngilan rayonunun inzibati hüdudlarına çatmasına şərait yaratdı. Azərbaycan Silahlı Qüvvələri 2020-ci il oktyabrın 18-də Zəngilan rayonunun azad edilməsi uğrunda əməliyyata başlamışdır. Oktyabrın 20-də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev xalqa növbəti müraciəti zamanı Zəngilan rayonunun Havalı, Zərnəli, Məmmədbəyli, Həkəri, Şərifan, Birinci Muğanlı və Zəngilan şəhərinin işğaldan azad edildiyini elan etmişdir. Zəngilan döyüşləri nəticəsində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Zəngilan şəhəri, rayonun 4 qəsəbəsi və 49 kəndi işğaldan azad edildi.
Azərbaycan-İran sərhədi Zəngilanın işğaldan azad olunması ilə tam bərpa edilmişdir. İşğal altında qalmış 132 kilometr sərhəd bərpa edilibdir. Müharibədən dərhal sonra sərhəd boyunca bütün lazımi istehkam, mühafizə işləri görülməyə başlamışdır.
2020-ci il noyabrın 26-da “Zəngilanın azad olunmasına görə” medalı təsis edildi. Müzəffər Ali Baş Komandan, Prezident İlham Əliyevin sərəncamları ilə Zəngilan rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılmış döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək şəxsi igidlik və şücaət nümayiş etdirmiş Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin 6974 hərbi qulluqçusu “Zəngilanın azad olunmasına görə” medalı ilə təltif olunmuşdur.
Prezident İlham Əliyevin 31 iyul 2023-cü il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş əraziləri üzrə şəhər günləri təsis edilmişdir. Sözügedən Sərəncama əsasən 20 oktyabr Zəngilan şəhəri günü kimi müəyyən olub. Artıq üçüncü ildir ki, xaqımız, xüsusiə də zəngilanlılar Zəngilan şəhəri gününü böyük qürur və fəxarət hissləri ilə qeyd edirlər.

Aslanov Araz,
Bakı şəhər Nizami bələdiyyəsinin üzvü.

28.02.2015 Nizami Bələdiyyəsinin sədri Vüqar Quliyev 28 fevral 2015-ci il tarixdən 02 mart 2015-ci il tarixədək Litva Respublikasının Vilnüs şəhərinin merinin seçkilərində beynəlxalq müşahidəçi kimi iştirak etmişdir. Qeyd edək ki, ilk dəfədir ki, Vilnüs şəhərində şəhər meri, təyin edilməklə deyil seçicilərin səsverməsi əsasında seçilirdi.

24.02.2015 Latviya Respublikası Kekava Bələdiyyəsinin dəvəti ilə Nizami Bələdiyyəsinin sədri Vüqar Quliyev 24 fevral 2015-ci il tarixdən 7 günlük işgüzar səfərdə olmuşdur. 24-27 fevral tarixlərində işgüzar səfərdə olan sədr, Kekava Bələdiyyəsinin yeni seçilmiş sədri Valts Variks`la görüşdə olmuş, qardaş bələdiyyə ilə geniş müzakirələr aparmışdır. Bələdiyyə sədrləri yeni tikilib istifadəyə verilən məktəbin açılışındada birlikdə iştirak etmişlər.

28.02.2015 Nizami Bələdiyyəsinin sədri Vüqar Quliyev 28 fevral 2015-ci il tarixdən 02 mart 2015-ci il tarixədək Litva Respublikasının Vilnüs şəhərinin merinin seçkilərində beynəlxalq müşahidəçi kimi iştirak etmişdir. Qeyd edək ki, ilk dəfədir ki, Vilnüs şəhərində şəhər meri, təyin edilməklə deyil seçicilərin səsverməsi əsasında seçilirdi.

24.02.2015 Latviya Respublikası Kekava Bələdiyyəsinin dəvəti ilə Nizami Bələdiyyəsinin sədri Vüqar Quliyev 24 fevral 2015-ci il tarixdən 7 günlük işgüzar səfərdə olmuşdur. 24-27 fevral tarixlərində işgüzar səfərdə olan sədr, Kekava Bələdiyyəsinin yeni seçilmiş sədri Valts Variks`la görüşdə olmuş, qardaş bələdiyyə ilə geniş müzakirələr aparmışdır. Bələdiyyə sədrləri yeni tikilib istifadəyə verilən məktəbin açılışındada birlikdə iştirak etmişlər.

Nizami bələdiyyəsinin sədri cənab Vüqar Quliyevin rəhbərliyi ilə Bakı Şəhər Nizami Bələdiyyəsinin nümayəndə heyəti 1-2 iyun 2013-cü il tarixində Belarus Respublikasının Braslav rayon İcra komitəsinin dəvəti ilə "Braslav İldırımları" ənənəvi festivalda iştirak etmişdir.